2 Schuilplaatsen voor spoorwegpersoneel - Gentse haven - nabij Henri Farmantstraat

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Publieke WOII Schuilplaatsen Groot Gent

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Details van de legers:

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links

Vestingsbouw directe omgeving Gent.

Algemene info bij de spoorweginfrastructuur in de Gentse haven tijdens WOII

De ooit aanwezige (ondertussen gekende) structuren:

2e van 2 buisstructuren langs Henri Farmantstraat voor spoorwegpersoneel - Gentse Haven (Passieve luchtbescherming).

In 2018 kon nog iets noordelijker van de eerste al teruggevonden buisvormige schuilstructuur in deze buurt, nabij de voet van een nieuw opgerichte windmolen nog een 2e gelijkaardige structuur teruggevonden worden.

Enkele luchtfoto's doorheen de tijd heen van deze structuur

Alle luchtfoto's hierbij getoond zijn afkomstig van de website www.geopunt.be. Het zicht linksboven dateert van 1971. Hierop zien we alvast de zone waar deze structuren te zoeken zijn. De zone met sporen tegen de industriebouw is nog vrij kaal in die periode. Deze structuur valt op deze luchtfoto allicht juist buiten beeld. Op de luchtfoto van 1979-1990 is het trapeziumvormige perceel rechts van de in 1971 al zichtbare bijkomende bebouwing te zien op de linker kant met een extra gebouw.
In 2000-2003 is er een dubbele loods meer naar de onderhoek gebouwd. Deze is een gemakkelijke referentie voor de hier besproken structuur die hier zuidoostelijk van ligt. In 2015 start de bouw van een windmolen die dan een gemakkelijker referentie is om deze 2e structuur terug te vinden die hier oostelijk van ligt.
Vanaf 2016 wijzigt de situatie nog amper ten opzichte van 2025. Beide structuurtjes zijn tot op heden nog bestaande.

Algemene beschrijving van de hier aanwezige structuur

  • Deze schuilplaats is 1 van alvast ooit 2 gelijkaardige buisstructuren die hier ooit met zekerheid bij deze spoorcluster te vinden waren. Mogelijks waren het er ooit meer. Men noemde dit type schuilplaatsen, schuilplaatsen van het type Duffeleer omdat ze opgebouwd waren uit buiscompartimenten gemaakt bij een toenmalige buizenfabrikant uit Geraardsbergen, Duffeleer Beton.
  • Dit type schuilplaats is zeer rudimentair opgevat. De structuur is opgebouwd uit een aantal buiscompartimenten.
  • Aan de ene kant zit een toegang gescheiden van de schuilplaats met een soort van chicane. Deze moest inslaande projectielen verhinderen in de eigenlijke schuilplaats te vliegen.
  • De diameter van de buis is maximaal een tweetal meter. De lengte van het schuilcompartiment was in dit geval allicht een 6 tal meter lang. Deze buisstructuren bestonden namelijk in verschillende lengtes, afhankelijk van voor hoeveel personeel ze dienst deden te doen.
  • In de lengte is de structuur versterkt door een aantal metalen trekkers die de koppen van de bunker naar elkaar toetrokken en zo het ganse geheel samenhielden.
  • De buisvormige schuilplaatsen hadden nog een nooduitgang die niets anders was dan een mangat aan de achterkant in het plafond van de buisvorm. Deze nooduitgang was afgedekt met een vrij dikke ronde deksteen met soms nog een ventillatiegat. .
  • Dit type van structuren was door de band deels ingewerkt in het maaiveld zodat ze deels al in de ondergrond te zoeken waren. Daarnaast werden ze bijkomend nog eens afgedekt met een laag grond waarop een bijkomende bescherming werd geplaatst, gaande van kasseistenen, betonnen borduren,... Wat de bedekking was in dit geval is voorlopig niet duidelijk. Deze extra afdekking diende dan om meer weerstand te kunnen bieden tegen mogelijke projectielinslagen.
  • Aan de toegang hadden deze structuren vaak nog een beschermende extra chicane die in dit geval nog zeer intact aanwezig is. Deze werd gevormd met betonnen palen en platen die zelfs bijkomend als plafond werden geplaatst op dit gedeelte van de structuur.
  • Dit type structuren is enkel te beschouwen als beschermend tegen dicht inslaande bommen of granaten. Het zijn scherfvrije ruimtes. Je bent er dus veilig bij een nabij inslaande projectielinslag. Ik kan mij wel niet voorstellen dat ze veel bescherming zouden bieden bij een directe inslag daar hun wanddiktes toch vrij beperkt zijn.
  • Dit is zeker en vast een schuilstructuur opgetrokken voor het aanwezige spoorwegpersoneel in de directe buurt van de structuur. Dit zijn zijn zeker geen structuren gekoppeld aan enige militaire functie, zelfs niet echt bedoeld voor reizigers of publiek.

Ook over deze structuur is er is zeer weinig info terug te vinden. Ze werden allen door de band gebouwd vanaf 1942 tot 1943 omdat toen spoorweginfrastructuur een klassiek doelwit werd voor geallieerde bombardementen. Dit omdat de vijand Duitsland deze infrastructuur ook vlot gebruikte voor miltaire doeleinden.

Op deze link meer details over de Luchtbeschermingsmaatregelen te nemen tijdens de Duitse bezetting nabij spoorweginfrastructuur op basis van een Duitse nota hierover uit 1942.

Hieronder alvast een plannetje van een gelijkaardige structuur zoals heden nog terug te vinden te Eeklo. De getekende toegang zal niet noodzakelijk kloppen met wat hier staat en stond maar de hoofdstructuur zal in elk geval identiek zijn geweest

Deze 2 schetsen zijn gemaakt op basis van een gelijkaardige structuur die nog kan teruggevonden worden te Eeklo nabij het station. Deze structuur werd vrij gedetailleerd opgemeten en in plan gezet. De hoofdstructuur die hier te vinden is, zal vrij identiek zijn. De toegangscomplexen tot de hoofdstructuur durven individueel wel afwijkend gebouwd te zijn. (Schetsen: Kurt Waelbroeck),

Eigen prospectie in 2018

Het structuurtje ligt vrij goed verborgen en is nog altijd gedeeltelijk verstoken onder een berm grond die er origineel ook wel over zal gelegen hebben. Hij valt hierdoor dus in feite amper te bespeuren als je er niet echt achter zoekt. Het betreft hier een vrij klassieke buisvormige spoorwegschuilstructuur. Dergelijke structuren zijn te beschouwen als scherfvrije ruimtes. Ze zijn namelijk bestand rondvliegend puin of scherven maar zouden nooit bestand zijn tegen een directe voltreffer.

Zoals je ziet op de foto's hieronder, valt de structuur op het terreintje amper te bespeuren. Het lijkt heden gewoon een berm grond met betonpuin tussen.

Enkel op de zuidoostelijke kop, verraad een halfronde betonnen kop de aanwezigheid van deze structuur.
Detail van de kop van de bunker met rechts, naar de struiken toe, het toegangssas.
Detail van het toegangssas en een eerste blik naar binnen. Mogelijks had ook deze structuur origineel nog een bijkomende verschansing met betonnen platen maar als deze er ooit was, is deze verschansing heden ten dage alvast volledig verdwenen. Deze extra knikken dienden om rondvliegende projectielen of puin te verhinderen het interne gedeelte van de schuilplaats te kunnen bereiken.
Intern, zoals meestal, rommel die er doorheen de jaren is ingesukkeld of ingegooid. Je ziet ook duidelijk de metalen trekkers die de kopkanten van de structuur naar elkaar toetrekken en zo het geheel samenhouden. Wel heeft het structuurtje allicht nog deels achteraan zijn originele houten vloer.
Achteraan het plafond opnieuw, zoals bij al deze structuren, een nooduitgang naar boven, mocht de eigenlijke toegang versperd geraken. Rechts nog een terugblik in de structuur die intern allicht een 6 tal meter lang is.